fullofbeauty-gr-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1-soybeans

Η σόγια είναι ένα μονοετές φυτό που προέρχεται από την Ανατολική Ασία. Καλλιεργείται εδώ και χιλιετίες, καθώς πρόκειται για ένα πολύ παραγωγικό φυτό, που δίνει πάνω από δυο φορές περισσότερη πρωτεΐνη ανά στρέμμα σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο καλλιεργήσιμο φυτό.

fullofbeauty-gr-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1-soybeans-%ce%b2%ce%bf%cf%83%ce%ba%ce%ae-grazing

Όταν προορίζεται για βοσκή ζώων, δίνει 5-15 φορές περισσότερη τροφή σε σχέση με τα υπόλοιπα, είτε πρόκειται για ζώα που παράγουν γάλα, είτε για παραγωγή κρέατος. Επιπλέον, επειδή η σόγια έχει την τάση να προσθέτει άζωτο στο έδαφος, είναι ιδανική για χρήση όταν σκοπεύουμε να κάνουμε εναλλαγή καλλιεργειών στο ίδιο χωράφι, για να διατηρήσουμε τη γονιμότητα του εδάφους και να το προστατεύσουμε από τη διάβρωση.

fullofbeauty-gr-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%ac%cf%86%ce%b9-soybeans-field

Η σόγια είναι μια πολύ καλή πηγή πρωτεΐνης και για τον άνθρωπο, αν και φυσικά μας παρέχει χαμηλότερης ποιότητας πρωτεΐνη απ’ ό,τι το κρέας. Ωστόσο αξίζει να γνωρίζουμε ότι σαν τροφή, η σόγια μας παρέχει όλα τα αμινοξέα που δεν μπορεί να συνθέσει από μόνος του ο οργανισμός μας, και γι’ αυτό το λόγο έχει καθιερωθεί ως ένα από τα πιο βασικά συστατικά μιας χορτοφαγικής δίαιτας.

Παραδοσιακά προϊόντα σόγιας

Η σόγια σήμερα είναι πολύ διαδεδομένη σε ολόκληρο τον κόσμο, και χρησιμοποιείται σε επεξεργασμένη μορφή στην παρασκευή διάφορων συσκευασμένων τροφίμων, όπως είναι τα ζυμαρικά, τα μπισκότα, οι σοκολάτες, τα δημητριακά κ.α. Από τη σόγια φτιάχνονται επίσης και πάρα πολλά υποκατάστατα κρέατος, τυριού, βουτύρου κ.α.

Ωστόσο, υπάρχουν και τα παραδοσιακά προϊόντα σόγιας, τα οποία παρασκευάζονται από την καθαρή της μορφή:

Το αλεύρι σόγιας

fullofbeauty-gr-%ce%b1%ce%bb%ce%b5%cf%8d%cf%81%ce%b9-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%82-soybeans-flour

Πρόκειται για ένα αλεύρι που παράγεται από τα φασόλια της σόγιας, και χρησιμοποιείται ως φθηνότερη εναλλακτική του αλευριού των σιτηρών, καθώς και σε διάφορες ζωοτροφές.

Το γάλα σόγιας

fullofbeauty-gr-%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%b1-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%82-soybean-milk

Το γάλα σόγιας αποτελείται ουσιαστικά από νερό, στο οποίο έχουν αφεθεί να μουλιάσουν τα φασόλια της σόγιας. Περιέχει πολλές πρωτεΐνες και ασβέστιο, αλλά η φυσική του γεύση είναι πολύ μέτρια και θυμίζει κάτι από όσπρια, επομένως τα περισσότερα εμπορικά προϊόντα περιέχουν έξτρα φυσικά βελτιωτικά γεύσης.

Το γάλα σόγιας είναι μια πολύ συνήθης επιλογή των χορτοφάγων, αλλά και των vegans -ωστόσο οι τελευταίοι είναι καλύτερο να το αποφεύγουν.

fullofbeauty-gr-%ce%ba%ce%ac%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b1%cf%82-beaver

Το πρόβλημα έγκειται στο ότι τα ‘φυσικά’ βελτιωτικά γεύσης που χρησιμοποιούνται κατά την παρασκευή του γάλακτος από σόγια μπορεί στην ουσία να είναι ο,τιδήποτε, συμπεριλαμβανομένων και κάποιων εκκρίσεων από τον… πρωκτό του κάστορα (sorry), που χρησιμοποιούνται ευρέως ως υποκατάστατο της γεύσης της φυσικής βανίλιας. (Σημειώστε: από σήμερα δεν τρώμε τίποτα με γεύση βανίλιας!) Επομένως ζωικά συστατικά – γάλα σόγιας, σημειώσατε 1…

Το γιαούρτι σόγιας

fullofbeauty-gr-%ce%b3%ce%b9%ce%b1%ce%bf%cf%8d%cf%81%cf%84%ce%b9-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%82-soybean-yoghurt

Το γιαούρτι σόγιας παρασκευάζεται με τον ίδιο τρόπο που φτιάχνεται και το κανονικό γιαούρτι, προσθέτοντας, δηλαδή, ένζυμα (πυτιά) στο γάλα σόγιας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Μας παρέχει κι αυτό αρκετές πρωτεΐνες και πολύ ασβέστιο.

Το σογιέλαιο

fullofbeauty-gr-%cf%83%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%ad%ce%bb%ce%b1%ce%b9%ce%bf-soybean-oil

Το σογιέλαιο έχει πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη, καθιστώντας το πιο ποιοτικό από τα υπόλοιπα σπορέλαια (αλλά λιγότερο ποιοτικό σε σχέση με το ελαιόλαδο). Όταν είναι ωμό, περιέχει αρκετά φυσικά αντιοξειδωτικά που βοηθούν πολύ τον οργανισμό μας, ωστόσο όταν θερμαίνεται κατά το μαγείρεμα δημιουργεί επικίνδυνες για την υγεία μας ουσίες, που λέγονται trans οξέα.

Η πρωτεΐνη σόγιας

fullofbeauty-gr-%cf%80%cf%81%cf%89%cf%84%ce%b5%ce%90%ce%bd%ce%b7-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%82-soybeans-protein

Η πρωτεΐνη σόγιας είναι ένα πολύ διαδεδομένο παράγωγο της σόγιας, το οποίο διατίθεται σε μορφή νιφάδων ή μικρών κομματιών. Χρησιμοποιείται ευρέως σε χορτοφαγικές και vegan συνταγές, αλλά και σε διάφορα dressings, σούπες κ.α για να βελτιώσει την υφή τους.

Το τόφου

fullofbeauty-gr-%cf%84%cf%8c%cf%86%ce%bf%cf%85-tofu

Είναι ένα παράγωγο του γάλακτος της σόγιας, το οποίο μοιάζει με μαλακό τυρί. Είναι αλμυρό και σχετικά άγευστο, αλλά όταν χρησιμοποιείται στο πλαίσιο κάποιας συνταγής, τότε απορροφά τις γεύσεις των υπόλοιπων συστατικών.

Το μίζο

fullofbeauty-gr-%ce%bc%ce%af%ce%b6%ce%bf-miso

Η σούπα μίζο είναι σαν μια πηχτή και αλμυρή πάστα, και παρασκευάζεται με πάρα πολλούς τρόπους. Τα βασικά της συστατικά είναι η σόγια (φασόλια), το ρύζι και αρκετό αλάτι. Πολλές φορές υπόκειται σε παλαίωση για να γίνει πιο εύπεπτη αλλά και πιο νόστιμη.

Η σάλτσα σόγιας

fullofbeauty-gr-%cf%83%ce%ac%ce%bb%cf%84%cf%83%ce%b1-%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%82-soy-sauce

Η σάλτσα σόγιας φτιάχνεται παραδοσιακά από σόγια (φασόλια), νερό και πολύ αλάτι. Χρησιμοποιείται σε πάρα πολλά φαγητά, αλλά πρέπει να αποφεύγεται όταν περιλαμβάνονται στα συστατικά της συντηρητικά και αρώματα.

Τα υπέρ και τα κατά της κατανάλωσης σόγιας

Αν και η σόγια θεωρείται βασική πηγή πρωτεϊνών για τους χορτοφάγους, λόγω της υψηλής διατροφικής της αξίας, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι υπάρχει και αντίλογος. Πιο συγκεκριμένα:

Πρωτεΐνες και ασβέστιο

Η σόγια είναι καλή πηγή πρωτεϊνών και ασβεστίου, αλλά δυστυχώς το ασβέστιο αυτό μπορεί να μην απορροφάται από τον οργανισμό εύκολα, καθώς η σόγια από μόνη της δεν του παρέχει όλα τα συστατικά (όπως πχ τη βιταμίνη Κ) που χρειάζεται ο οργανισμός μας για να το απορροφήσει. Χωρίς αυτές τις ουσίες, το ασβέστιο επικάθεται στις αρτηρίες μας και τις φράζει, δημιουργώντας σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα. Επομένως η σόγια και τα προϊόντα της θα πρέπει να καταναλώνονται μέσα στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής, ώστε να μην εμποδίζεται η απορρόφηση του ασβεστίου από τον οργανισμό μας.

Φυτικά οξέα και ισοφλαβόνες

Η σόγια είναι πλούσια σε μαγνήσιο, κάλιο και σίδηρο, όμως η υψηλή της περιεκτικότητα σε φυτικά οξέα μπορεί να εμποδίζει την απορρόφησή τους. Εκτός αυτού, η σόγια περιέχει και αρκετές ισοφλαβόνες, οι οποίες είναι φυτικές χημικές ουσίες που μοιάζουν πολύ με τα οιστρογόνα, οι οποίες φαίνεται πως είναι δίκοπο μαχαίρι. Πιο συγκεκριμένα, οι ουσίες αυτές μπορούν να μειώσουν τη χοληστερίνη και να ελέγξουν την αρτηριακή μας πίεση, βελτιώνοντας την υγεία του καρδιαγγειακού μας συστήματος. Δυστυχώς όμως, εργαστηριακές έρευνες έχουν συνδέσει τις ισοφλαβόνες με την ανάπτυξη όγκων σε πειραματόζωα, γεγονός που σίγουρα μας ανησυχεί όλους. Όπως και να ’χει, πάντως, οι επιστήμονες επιμένουν πως δεν υπάρχει καμία σύνδεση ανάμεσα στη φρέσκια σόγια και την εμφάνιση καρκίνου στους ανθρώπους -αντιθέτως, υπάρχουν έρευνες που επισημαίνουν πως η κατανάλωση σόγιας μπορεί στην πραγματικότητα να μας προστατεύσει από διάφορες μορφές καρκίνου.

Επειδή οι ισοφλαβόνες μοιάζουν πολύ με τα οιστρογόνα, υπάρχει η αίσθηση ότι οι άντρες θα πρέπει να αποφεύγουν την κατανάλωση της σόγιας. Στην πραγματικότητα όμως δεν υπάρχουν μελέτες που να αποδεικνύουν πως μειώνεται η τεστοστερόνη των αντρών με την κατανάλωση σόγιας, επομένως το θέμα θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω πριν καταλήξουμε σε κάποιο συμπέρασμα. Μέχρι τότε, καλό θα είναι οι άντρες να καταναλώνουν τη σόγια με μέτρο, και πάντα μέσα στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.

Αλλεργίες

Υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος να είμαστε αλλεργικοί σε κάποιο τρόφιμο, ή (σπανιότερα) να εμφανίσουμε ξαφνικά αλλεργία σε κάποια τροφή, ενώ πριν την καταναλώναμε χωρίς κανένα πρόβλημα. Αν δεν έχετε ξαναδοκιμάσει σόγια, καλό θα είναι να δοκιμάσετε μια μικρή ποσότητα για αρχή, ώστε να τσεκάρετε αν θα έχετε κάποια αντίδραση. Οι άνθρωποι που δεν έχουν Ασιατική καταγωγή είναι πιθανότερο να εμφανίσουν πρόβλημα, αλλά αυτό δεν είναι απόλυτο. Αν και οι απόγονοι όσων τρέφονται παραδοσιακά με συγκεκριμένα τρόφιμα έχουν μειωμένες πιθανότητες να εμφανίσουν αλλεργία ή δυσανεξία σε αυτά, ακόμα και οι Ασιάτες κινδυνεύουν από τη σόγια. Στην πραγματικότητα η παραδοσιακή μορφή της σόγιας που καταναλώνεται εδώ και χιλιετίες στην Κίνα είναι εκείνη που έχει υποστεί ζύμωση. Η φρέσκια σόγια, που προτιμάται σήμερα, δεν αποτελεί παραδοσιακό Κινέζικο φαγητό, επομένως η χρήση της ως βάση της χορτοφαγικής διατροφής δεν στηρίζεται στην Κινεζική παράδοση.

Μεταλλαγμένη σόγια

fullofbeauty-gr-%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b1%ce%b3%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%bf%ce%b9-%cf%83%cf%80%cf%8c%cf%81%ce%bf%ce%b9-gmo

Τέλος, ένα μεγάλο ποσοστό της σόγιας και των προϊόντων της που κινούνται στην Ελληνική αγορά είναι, δυστυχώς, αποτέλεσμα γενετικής μετάλλαξης της πραγματικής σόγιας. Η εταιρεία Monsanto έριξε πολλά λεφτά στη δημιουργία μεταλλαγμένων σπόρων σόγιας, οι οποίοι (εκτός του ότι της άνοιγαν την πόρτα για να ελέγχει την παγκόσμια παραγωγή τροφής) παρήγαγαν φυτά που ήταν ανθεκτικά στο φυτοφάρμακο RoundUp (επίσης δικής της παραγωγής). Επομένως είναι πολύ δύσκολο να βρείτε μη μεταλλαγμένη σόγια: ο καλύτερος τρόπος να την αναζητήσετε, είναι να επιλέξετε να αγοράσετε οργανική σόγια και οργανικά παραδοσιακά προϊόντα σόγιας από έμπιστη πηγή, ώστε να μπορέσετε να τα επεξεργαστείτε οι ίδιοι από την αρχή. Καλό θα είναι να αποφύγετε τα επεξεργασμένα προϊόντα σόγιας, γιατί δυστυχώς αν και ο νόμος προβλέπει την επαρκή σήμανση των γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων, οι παραγωγοί συνήθως βρίσκουν διάφορα ‘παραθυράκια’ και αποφεύγουν να αναγράψουν την αλήθεια στην ετικέτα.